Małgorzata Miller, radca prawny, M. Krotoski Adwokaci i Radcy Prawni, członek Stowarzyszenia Prawników Rynku Motoryzacyjnego: 

Od kilku lat w branży motoryzacyjnej temat przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu jest traktowany ubocznie, „po macoszemu”. Z pewnością w 2026 r. to się zmieni, bowiem Naczelnicy Urzędów Celno-Skarbowych z całej Polski rozpoczęli kontrolę u dealerów samochodowych. Sam fakt przeprowadzenia kontroli nie budzi wątpliwości, bowiem przedsiębiorcy w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności za towary w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro (w ramach jednej operacji, bądź kilku powiązanych) są taktowani jako instytucje obowiązane, które powinny posiadać wdrożoną w organizacji wewnętrzną procedurę AML.

Niepokój jednak powstał poprzez określenie przez niektórych ekspertów skarbowych zakresu tej kontroli. Zdecydowanie żądania przedkładania ogromnej ilości dowodów, dokumentów, certyfikatów, oświadczeń są nadmierne i nieadekwatne do branży oraz prowadzonej przez daną firmę działalności gospodarczej.

Eksperci skarbowi działając na podstawie art. 64 ustawy  o Krajowej Administracji Skarbowej mogą domagać się kierując wezwania przedłożenia:

– zestawienia klientów, z którymi firma nawiązała stosunki gospodarcze w rozumieniu ustawy AML wraz z podaniem daty nawiązania i zakończenia stosunku, danych klienta, formy prawnej klienta, obywatelstwa, a przede wszystkim wykonanej w stosunku do klienta indywidualnej oceny ryzyka;

-listy nawiązanych stosunków gospodarczych bez fizycznej obecności klienta w miejscu prowadzenia działalności firmy

– procedury wewnętrznej wraz z wszystkimi załącznikami

– dowodów potwierdzających ukończenie szkolenia wraz z podaniem imienia i nazwiska pracownika, zajmowanego stanowiska, pełnionej przez niego funkcji, daty ukończenia szkolenia, certyfikatu w formie dokumentowej (papierowej, online)

– wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania potencjalnych naruszeń

– opisu procesu dokonania oceny ryzyka w stosunku do klienta oraz w stosunku do firmy

– regulaminu świadczenia usług zarówno online, jak i stacjonarnie – tutaj zupełnie niezrozumiały wymóg, niewynikający z ww. ustawy

– listy pracowników zaangażowanych w realizację zadań związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, włącznie z okresem zatrudnienia, rodzajem umowy, miejscem zatrudnienia, zakresem obowiązków pracownika

-przekazanie informacji do GIIF oraz rejestracji firmy w GIIF dla potrzeb realizacji ww. przepisów

– w jaki sposób firma stosuje wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego, a w jaki uproszczone środki bezpieczeństwa finansowego

– w jaki sposób firma dokonuje ustaleń, czy klient lub beneficjent rzeczywisty klienta jest osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne – co więcej na podstawie jakiego dokumentu, podczas gdy ustawa mówi wyłącznie o odebraniu w tym zakresie oświadczenia od klienta.

Firma podlegająca kontroli jest ponadto zobowiązana przez kontrolerów do okazania prezentacji z odbytego szkolenia, oraz udzielenia informacji kto jest autorem danej prezentacji.

Obowiązek posiadania wewnętrznej procedury AML wynika wprost z art. 50 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Większość dealerów samochodowych ma wdrożone przepisy, posiada dokumenty i je stosuje. Rzadko jednak aktualizuje ocenę ryzyka czy pomija sam obowiązek szkoleniowy, który musi być  wykonywany przynajmniej raz na dwa lata.

Mając na uwadze fakt, iż w całej Polsce toczą się wzmożone kontrole w tym zakresie, warto przygotować się odpowiednio, sprawdzić czy jako firma posiadamy te wszystkie dane, dokumenty, certyfikaty, aby na czas okazać ekspertem skarbowym.

Niestety, za niedopełnienie ww. obowiązków np. wyznaczenia osoby odpowiedzialnej, braku oceny ryzyka, braku stosowania lub nieprawidłowego stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, braku lub nieaktualnej procedury, GIIF może nałożyć karę administracyjną pieniężną, nawet do 1 000 000 euro.

Na stronie internetowej GIIF w zakładce sankcje administracyjne można zaobserwować zwiększoną ilość wydanych decyzji administracyjnych nakładających sankcje w postaci kary pieniężnej zarówno na przedsiębiorców prowadzących działalność jednoosobowo, jak i na duże podmioty, spółki prawa handlowego.

„Naprawianie budżetu” trwa. Wypełnienie natomiast ww. obowiązków, w tym ankiety z klientem gotówkowym czy oceny ryzyka, to zaledwie kilka minut więcej dla doradcy handlowego czy kasjera.

Podsumowując, ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu obowiązuje branżę dealerską już kilka lat. Warto więc pochylić się nad aktualizacją regulacji, zorganizowaniem szkolenia dla pracowników i współpracowników.

Z pewnością będzie to kosztować mniej, aniżeli kara nałożona przez naczelnika urzędu celno-skarbowego czy GIIF.

Autor:

Małgorzata Miller

M. Krotoski Adwokaci i Radcy Prawni

664 330 302
malgorzata.miller@krotoski-adwokaci.pl

Reprezentowała jedną z największych grup kapitałowych z branży motoryzacyjnej w Polsce w postępowaniach sądowych, w sporach z klientami o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji oraz windykacyjnych. Uczestniczyła w szeregu projektów z branży motoryzacyjnej, w szczególności opracowując liczne rozwiązania prawne dla spółki świadczącej najem długo i krótkoterminowy. Uczestniczyła w negocjacjach z importerami reprezentując dealerów, w tym mediacjach dotyczących rozpoczęcia i zakończenia współpracy z daną marką.