Polska branża handlowa walczy o wprowadzenie do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mechanizmów chroniących przedsiębiorców przed rażącą nierównowagą sił na rynku. Inicjatywa narodziła się w branży handlu detalicznego, ze szczególnym zaangażowaniem Związku Polskich Pracodawców Handlu i Usług. Do projektu dołączył również Związek Dealerów Samochodów, reprezentujący polskich dystrybutorów pojazdów.

Efektem tych starań stał się poselski projekt nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaprezentowany w maju w Sejmie. Głównym założeniem nowej regulacji jest wprowadzenie pojęcia względnej pozycji dominującej, które ma chronić mniejsze podmioty w sytuacjach strukturalnej zależności od globalnych koncernów czy dostawców. Projekt zakłada zakaz nadużywania przewagi kontraktowej, m.in. poprzez narzucanie nieuczciwych cen, nierealnych celów czy odległych terminów płatności, wypracowując dla Prezesa UOKiK nowe narzędzia interwencji oraz przewidując sankcję nieważności dla takich czynności prawnych.

Na stronach Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej opublikowane zostały oficjalne opinie organizacji przedsiębiorców oraz organu ochrony konkurencji i konsumentów do tego poselskiego projektu. Publikacja stanowisk w ramach konsultacji społecznych odsłania zróżnicowane podejście poszczególnych podmiotów do proponowanych rozwiązań.

Niezwykle wymowna jest reakcja czołowych organizacji biznesowych. Związki reprezentujące szeroki biznes, które na co dzień deklarują walkę o interesy polskich przedsiębiorców i budowanie równych reguł gry, w obliczu konkretnej propozycji ukrócenia samowoli najsilniejszych graczy rynkowych zajęły stanowisko zdecydowanie krytyczne. Zarówno Pracodawcy RP, jak i Konfederacja Lewiatan wystosowały do Marszałka Sejmu pisma postulujące odrzucenie projektu w całości lub odstąpienie od dalszych prac legislacyjnych. W swoich argumentacjach podnoszą one m.in. ryzyko naruszenia swobody umów, nieprecyzyjność pojęć oraz obawę przed zbytnim obciążeniem sądów i urzędów. Trudno nie zauważyć pewnego rozdziewu między deklarowanym pozycjonowaniem się na obrońców polskiej przedsiębiorczości a sprzeciwem wobec przepisów mających wyrównać szanse mniejszych firm w starciu z monopolistycznymi praktykami.

Z kolei opinia zaprezentowana przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów prezentuje podejście stonowane i analityczne. Organ antymonopolowy dostrzega sam problem strukturalnej nierównowagi sił na rynku i przyznaje, że słabsi kontrahenci bywają narażeni na praktyki eksploatacyjne ze strony silniejszych partnerów. Jednocześnie UOKiK zwraca uwagę na konieczność precyzyjnego rozgraniczenia spraw o charakterze publicznoprawnym od indywidualnych sporów cywilnych między podmiotami gospodarczymi. Wskazując na doświadczenia innych państw europejskich, takich jak Niemcy, Austria, Belgia czy Francja, organ podkreśla, że regulacje dotyczące względnej pozycji dominującej wymagają kompleksowego dopracowania proceduralnego oraz wyraźnego zdefiniowania przesłanki interesu publicznego, tak aby interwencja państwa była przewidywalna i skuteczna.

Stowarzyszenie Prawników Rynku Motoryzacyjnego oraz Związek Dealerów Samochodów planują aktywnie uczestniczyć w kolejnych etapach procesu legislacyjnego, przedstawiając argumenty przemawiające za koniecznością wdrożenia przepisów chroniących polskich dealerów i dystrybutorów przed narzucaniem nieuczciwych warunków handlowych.